20221226_110356

مدرسه بازی محور شهید کریمی

 

” بچه ها به نوبت روی صفحه مار و پله تاس می اندازند. اگر بازیکن روی خانه نردبان توقف کند و بالا برود جمع اعداد را حساب می کند که چند پله صعود کرده و اگر روی خانه نیش مار برسد تا دم مار پایین می آید و با تفریق اعداد حساب می کند که چند پله سقوط کرده است.” این یکی از بازی های دبستان بازی  محور شهیدعلی  کریمی، در حوالی میدان خراسان تهران است. پایه های تحصیلی این مدرسه ی پسرانه از پیش دبستانی تا کلاس چهارم می باشد.

آقای مهدی  کریمی، مدیر مدرسه، با تجربه ۱۳ ساله در حوزه تربیت از انگیزه اش برای ورود به حوزه بازی می گوید: «با هدف تحول در روش آموزش شروع به مطالعه و تحقیق در منابع دینی و غیر دینی کردیم. همه این منابع بهترین ابزار برای آموزش را بازی می دانند. ابتدا مدلهای مختلفی را طراحی و در جمع های خانوادگی و مسجد مدرسه و …اجرا کردیم و در نهایت سال۹۷ مدرسه بازی محور شهید کریمی را افتتاح کردیم.»

حیاط مدرسه شهید کریمی با مدارس دیگر متفاوت است، با وجود مخالفت های آموزش  و پرورش، مسئولین مدرسه فضای حیاط را تا حد امکان با هدف بازی غنی کرده اند. آقای کریمی در این باره می گوید: «ما حوض آب، باغچه و فضای پرورش انواع پرندگان را داخل حیاط تعبیه کرده ایم. دوچرخه ، تاب، سرسره و لاستیک های کوچک و بزرگ داریم. چند دانش آموز مسئول غذا دادن به پرنده ها هستند. بعضی ها در آشپزخانه آشپزی می کنند. اینجا بالا رفتن از درخت، کاشت گل و گیاه در باغچه و خاک و گِل بازی از فعالیت های عادی بچه هاست. آموزش بسیاری از موضوعات درسی مثل علوم ، ریاضی ،فارسی و … در حیاط با بازی همراه است. بچه ها در طبیعت حیاط با ذره بین آتش روشن می کنند. در مورد پرنده ها و حیواناتی که در مدرسه داریم به گفتگو و تفکر می پردازند. از نظر ما بازی صرفا سرگرمی نیست، در فرایند بازی ها به نکات اخلاقی و انسانی توجه می شود. دانش آموز با بازی آداب زندگی اسلامی را می آموزد. او می داند موقع پرت کردن توپ ها به سمت دیوار باید مواظب قاب عکس حاج قاسم و یا دکتر حسابی باشد، یا هنگام بازی با پرندگان آن ها را اذیت نکند، بالا رفتن از درخت منجر به آسیب دیدن آن نشود و …»
این مدرسه با استقبال خوبی از سمت والدین مواجه شده.آن ها معتقدند این مدرسه توانسته است آموزش را در بطن زندگی واقعی بچه ها پیاده کند و اوقات شیرینی را برای آنها رقم بزند.

20221226_103231

گروه پویش

 

اگر یک روز وارد مدرسه ای شدید که دانش آموزانش با چشمان بسته در حال عبور از یک میدان مین لیوانی بودند تعجب نکنید! مطمئن باشید گروه پویش در آنجا حاضر شده و مشغول تدریس درس تفکر و سبک زندگی است.

گروه پویش از سال ۸۷ در تهران به همت چند معلم جوان با دغدغه ی آموزش مهارت های زندگی به دانش آموزان شکل گرفت. سید امیرحسین میردامادی، کارشناس ارشد مدیریت آموزشی و مدیر گروه پویش است :«در طول سال هایی که در مدرسه به عنوان معلم یا مشاور مشغول بودم. بعد از فارغ التحصیلی دانش آموزان از دبیرستان می دیدیم که بچه ها در درس ها و مباحث علمی قوی اما در مهارت های زندگی دارای نقاط ضعف زیادی هستند. سیستم آموزشی برای تقویت این مهارت ها برنامه ای نداشت. تصمیم گرفتیم از مدرسه ی خودمان و از مقطع راهنمایی شروع کنیم و در این حوزه با بازی مهارت های فردی و اجتماعی را در دانش آموزان تقویت کنیم.»
گروه پویش ساختار رسمی مدرسه را بهم زده است و با محوریت بازی کلاس داری می کند. در این کلاس ها دانش آموز در فرایند بازی؛ کار گروهی، مشارکت ، فعالیت اجتماعی و …را می آموزد. در یکی از بازی ها که اسمش بازی نمایشی دادگاه است هر دانش آموز یک نقش (قاضی ، مجرم ، وکیل و …)را اجرا می کند و در حین بازی با مهارت های گفتگو، تفکر نقاد، کنترل هیجانات نیز آشنا می شود. گروه پویش از حیاط مدرسه هم استفاده می کند در یکی از بازی های حیاطی بچه ها باید تلاش کنند با چند تکه لوله کوتاه یک توپ را در مسیر طولانی با همکاری هم به خط پایان برسانند و یا اینکه با پاهای بسته و متصل به یکدیگر طوری راه بروند که گروه با هم حرکت کند. اکثر بازی هایی که پویش در مدارس اجرا می کند گروهی است و مسئله های بازی هم واقعی هستند. در یکی از بازی ها هرتیم باید با یک پارچ آب زمین ورزشی را خط کشی کند و بعد باقی مانده آن را در لیوان های اندازه‌گیری بریزد تا گروه برنده معلوم شود. برای بالا بردن خود آگاهی بچه ها پویشی ها بازی خیالی طراحی کرده اند که در این بازی بچه ها باید با توجه به شناختی که از خود دارند یک شغل را در مرکز تحقیقات سیاره مریخ انتخاب کنند و بعد در مورد آن با دیگران صحبت کنند.
گروه پویش در حال حاضر دارای ۴ نفر نیروی اصلی است و حدود۳۰مربی هم به صورت پاره وقت همکاری می کنند. این گروه علاوه بر اینکه در مدارس زیادی در کشور، ذیل درس تفکر و سبک زندگی برنامه های بازی محور اجرا کرده است در برگزاری کارسوق های والد فرزندی و کارگاه های تربیت مربی نیز عملکرد خوبی داشته است.

 

20221226_135728

بازی و طراحی مفاهیم درسی

 

بسیاری از دانش آموزان ریاضی را یکی از دروس سخت و دشوار می دانند و خانواده ها نیز اغلب اوقات نگران نمرات فرزند شان در این درس هستند. اعظم محمدزاده اما با استفاده از بازی توانسته ریاضی را برای دانش آموزان شیرین و دلچسب کند. خانم محمدزاده دانشجوی دکتری برنامه ریزی درسی دانشگاه فردوسی مشهد است که دغدغه روش تدریس دارد و در دانشگاه نیز همین موضوع را تدریس می کند. او درباره انگیزه و برنامه هایش می گوید:

«دانشجویانی داشتم که در رشته های علوم تربیتی دغدغه اشتغال داشتند، اما جز جذب در آموزش و پرورش مسیرهای دیگری را برای اشتغال و کارآمدی خود نمی دیدند و ناامیدانه به بحث های تئوری و حافظه محور در دانشگاه تن داده بودند. از آنجا که خودم دغدغه ی آموزش نوین را داشتم، بهترین راه برای احیای داشجو را کاهش فاصله بین تئوری و عمل از طریق ورود مستقیم به بحث های آموزشی و تربیتی دبستان می دانستم.

سال ۹۴ ابتدا تحقیقات زیادی روی «یادگیری از طریق بازی» و «بازی وارسازی» در آموزش انجام دادم و بعد با کمک خواهرانم اکرم، ملیحه و زهرا سعی کردیم بر اساس مفاهیم پایه ریاضی و تحلیل محتوای کتاب های ریاضی و با توجه به هماهنگی با سایر عناصر برنامه درسی نظیر، ارزشیابی، گروه بندی، زمان، مکان، تکالیف یاددهی و یادگیری و … با عنصر روش تدریس، برنامه درسی مبتنی بر رویکرد بازی محور طراحی کنیم.

در مقطع ابتدایی بازی یک ظرفیت فوق العاده ای برای آموزش است. بازی جزئی از زندگی کودکان است و وقتی ما بازی را از کودکان میگیریم جزء اساسی زندگی آنها را گرفته ایم.»

اعظم محمدزاده به دلیل تسلط کارشناسی بر سند تحول بنیادین آموزش و پرورش، در طراحی بازی های آموزشی توجه ویژه ای به انواع ساحت های تربیتی دارد، به همین دلیل او و همکارانش رویکرد یادگیری تلفیقی را در طراحی بازی ها دنبال می کنند.

«شروع کار ما با درس ریاضی بود اما بعد از مدتی فارسی و علوم هم اضافه شد و در طراحی بازی بر رویکرد تلفیقی توجه داشتیم، به این معنا که بازی هایی طراحی می کردیم که مفهوم ریاضی و فارسی را شامل شود و حتی مفهوم هدیه های آسمانی هم در آن بازی باشد و در عین حال به پرورش صفات اخلاقی خاص و مهارت های اجتماعی مختلف منجر شود.»

خانم محمدزاده فعالیت هایش را از سال ۹۴ آغاز کرد. او در حال حاضر توانسته ۴۰ دانشجوی علوم تربیتی را در همین حوزه مشغول به کار کند و خدمات مورد نیازی به مدارس مشهد ارائه کند.

تلفیق یادگیری و بازی نه تنها برای دانش آموزان خوشایند و لذت بخش بوده است بلکه مدیران و معلمان هم از این طرح استقبال کرده اند و خانم محمدزاده تاکنون دوره های آموزشی زیادی نیز برای مربیان و معلمان برگزار کرده است

خانم محمدزاده و همکارانش عضو کارگروه بازی و تربیت دانشگاه فردوسی مشهد هستند و در جشنواره «بازی و یادگیری » در سال ۹۷ مورد تقدیر قرار گرفته اند.

20221226_110204

معلم ادبیات بازی محور

 

بچه ها باید نفس بگیرند و شعر حفظی بخوانند و به زمین حریف بروند، اگر اشتباه کنند یا تپق بزنند حذف می شوند و نفر بعدی…، حالا معلم داور است و بچه ها در قالب بازی راحت و شیرین شعر حفظ می کنند.
این یکی از بازی های معلم جوان مشهدی است که در دبیرستان منجی اجرا می شود.
امیرحسین خانی زارع می گوید :” سال ۹۶ وقتی به عنوان معلم ادبیات دوره اول دبیرستان وارد کلاس شدم دیدم که بچه ها علاقه ی زیادی به ادبیات ندارند و بخاطر تجربه های ناموفق قبلی‌شان نمره پایینی در این درس کسب کرده اند. به ذهنم رسید بازی شاید بهترین راه برای علاقمندی بچه ها به ادبیات باشد.”
او از دانش آموزانش می خواهد در طی یک مسابقه مشاعره کنند و یا در فرایند یک بازی تحرکی و هیجانی متنی را از روی کتاب بخوانند. دانش آموزان بازی های او را با نام های املاء بادی ،دارت املایی ،بازی نگارشی ،کاغذ برچسبی، غریق نگار و .. می شناسند.
این معلم جوان، ۲۵ بازی ادبیاتی طراحی کرده است و از جمله ابتکارات او میتوان به برگزاری اردوی ادبیات نیز اشاره کرد.طرح او در سال ۹۸ درجشنواره ایتات (ایده ها و تجربیات آموزشی و تربیتی) به عنوان ایده ی برتر در حوزه ی آموزش دروس رسمی نیز مورد تقدیر قرار گرفته است.