20221226_100356

حسینیه کودک شهید چمران

 

حسینیه کودک شهید چمران با تلاش یک خانواده دو نفره، با هدف آموزش سبک زندگی اسلامی در قالب بازی های کودکانه برای کودکان زیر ۷ سال در میدان خراسان شهر تهران در سال ۹۲ تاسیس شده است.

احمدرضا اعلایی، لیسانس نمایش عروسکی و فوق لیسانس کارگردانی تئاتر دارد و بعد از تحصیلات دانشگاهی، در حوزه علمیه مشکات، تحصیلات حوزوی را دنبال کرده است. زهرا شاه حسینی نیز تدوین فیلم و روانشناسی خوانده است.

«جرقه ی اولیه تشکیل حسینیه کودک، از سفر به لبنان در سال ۸۸، ایجاد شد. به همراه یک تیم فرهنگی برای تهیه مستند راهی مدرسه شهید چمران در جنوب لبنان شدیم. سبک اجرایی و تربیتی مدرسه جبل عامل ما را به فکر تاسیس یک مجتمع تربیتی با همین مختصات در تهران انداخت، ما با افراد مختلفی در حوزه آموزش و تربیت مشورت کردیم، مجموعه های تربیتی شاخص را رصد کردیم. به این نتیجه رسیدیم که بازی مهم ترین ابزار برای ارتباط با کودک می باشد، اصلا زندگی کودک بازی است. بعد از چند سال تحقیق و پژوهش و برگزاری اردو بازی و هیئت کودکان موفق به راه اندازی حسینیه کودک شدیم.»

حسینیه کودک شهید چمران فضایی کاملا آزادانه و به دور از باید و نباید های افراطی محیط آموزشی برای کودکان ۴ و ۵ سال فراهم کرده است، اینجا بازی با آنچه در ذهن عموم افراد تعریف می شود تفاوت دارد. بازی، سرگرمی صرفِ لذت و هیجان و بی هدف نیست بلکه فعالیتی سازنده است که رشد فردی، اجتماعی، اخلاقی و … کودک را به همراه دارد.

محیط آشپزخانه، حیاط، باغچه، کارگاه های ساخت و ساز، حوض، حیوانات خانگی و … از جمله امکانات این فضا می باشد. کودک اینجا فرش شستن را تجربه می کند، یاد می گیرد که از وسایل دورریختنی اش چگونه ابزار مفید و قابل استفاده بسازد، در قامت آشپز غذا می پزد، آتش روشن می کند و تجربه پخت سیب زمینی درون آتش را به صورت عینی کسب می کند، نجار می شود و برای حیوانات خانه می سازد، خیاطی می کند و برای عروسکش لباس می دوزد.

 

حجت الاسلام اعلایی در مورد نگاه تربیتی حاکم بر حسینیه کودک معتقد است:« نقش تفریح در سبک زندگی اسلامی، به‌خصوص در فضای مذهبی به‌شدت مغفول مانده است و با الگوی دینی به آن نگاه نشده است. بازی، اصلی‌ترین ابزار در تربیت بچه‌های زیر ۷سال است. متأسفانه خانواده‌ها نگاه كمّي به ماجرا دارند. دنبال اين هستند كه فرزندشان چند آيه از قرآن حفظ كرده يا چه شعر يا دعایی را ياد گرفته است. ما در مهد چمران، آموزش نداریم فقط بازی است

کودکان بر مبنای سبک زندگی اسلامی ارتباط زیادی با طبیعت و حیوانات دارند و به صورت عینی با نعمات خداوند آشنا می شوند، آن ها یاد می گیرند مولد باشند و از ابزار بازیافتی اسباب بازی خلق می کنند. ما هر هفته با کودکان به خارج از محیط حسینیه می رویم تا آنها با افراد در مشاغل مختلف ارتباط بگیرند و معاشرت کنند. کودکان آزادند تا در زمان حضور در حسینیه از بین چند فعالیت، بازی ای را که دوست دارند انتخاب کنند. گِل بازی، خمیر بازی، بازی فکری، نقاشی و…»

آقای اعلایی و همسرش خانم شاه حسینی موفق به تاسیس ادبستان های دخترانه و پسرانه حمزه دوران در سا لهای ۹۵و ۹۶ شدند. هم اکنون، احمدرضا اعلایی مدیریت ادبستان پسرانه، و زهرا شاه حسینی، مدیریت حسینیه کودک و ادبستان دخترانه را به عهده دارند.

 

20221226_101024

مهد مادر و کودک حسنات

 

مهدی که تصویر ذهنی مارا از مهدکودک به می ریزد، فضایی مفروش با قالی ، پشتی های قرمز قدیمی و کناره های روفرشی رنگارنگ و کودکانی که با قابلمه توپ حمل می کنند. روی چادر نماز گلدار قایق سواری می کنند و با بالشت و پشتی تونل ساخته اند. داخل حیاط خبری از تاب و سرسره نیست در عوض شاهد بازی بچه ها با مرغ و خروس و جوجه ها هستیم. اینجا در واقع مهد نیست، خانه ایست که طرح مادر و کودک حسنات در آن به اجرا در آمده است. خانه ای که هدفش ایجاد فضای بازی برای کودکان است اما با یک تفاوت ویژه؛ بچه ها از مادر جدا نمی شوند بلکه با توجه به سطوح رشدی و آمادگی خودشان در محیط حسنات با مادر در تعامل هستند.

مادرها هم اینجا برنامه بازی و آموزش دارند زیرا مسئولین حسنات معتقدند که کار تربیتی روی کودک به تنهایی اثربخش نیست و لازم است که مادر هم از جهات مختلف تربیتی آموزش ها و آگاهی های لازم را کسب کند و حسنات بستری را فراهم آورده است که مادر و کودک کنار هم رشد می کنند.

طرح مادر و کودک حسنات نتیجه دغدغه های مادری است که پاسخ نیازش را از سیستم آموزشی موجود نگرفته است. زهره مدرسی لیسانس علوم قرآنی و مادر 3 فرزند ، 8سالی هست که وارد فضای تربیتی شده .

« وقتی فرزندم 3-4 ساله شد ، می خواستم برای رفع نیازش به همبازی او را در مهد ثبت نام کنم. مدل های مختلفی را دیدم اما متاسفانه مهد ها یا رویکردی صرفا مذهبی و یا صرفا روانشناسی و غربی داشتند و مبانی تربیتی در این میان گم شده بود. از طرفی هیچ مجموعه ای برای حضور مادر در کنار فرزندش  برنامه و انعطاف نداشت.»

خانم مدرسی با دیدن خلاء موجود در سیستم آموزشی مهد کودک ها ، خودش دست به کار می شود و با کمک چند مادر دیگر شروع به مطالعات مبانی تربیتی با رویکرد دینی و روانشناسی می کنند. خانم مدرسی برای شروع و ایجاد تجربه اجرایی، منزل شخصی اش را به یک مهد خانگی کوچک تبدیل می کند و در سال 94 موفق به راه اندازی مجموعه حسنات به صورت رسمی در شهر قم می شود.

الگوهای تربیتی و بازی محوری که در این مجموعه ارائه می شود بیشترین شباهت و نزدیکی را به زندگی واقعی افراددارد. کودکان در حسنات با بازی تمرین زندگی می کنند. اردوهای ماجرا محور بچه ها را با شغل های مختلف نانوایی ، نجاری، آتش نشانی و … آشنا می کند و برای انس کودکان با مفاهیم دینی برنامه های بازی محور و اردویی در مسجد، حرم حضرت معصومه (س)، مسجد جمکران و… نیز برگزار می شود. بچه ها در مناسبت های مختلف خودشان مسئول برپایی تکیه و ایستگاه صلواتی و فضاسازی هستند. در این بین مادرها نیز همبازی بچه ها می شوند و در کنار کارگاه های تربیتی به صورت تجربی با فرزند خود وارد بازی می شوند و با کمک مربیان حسنات گره های ذهنی تربیتی خود را باز می کنند.

طرح مادر و کودک حسنات ویژه کودکان 3 تا 6 سال به همراه مادر و 3 روز در هفته می باشد. برنامه های تربیتی حسنات به صورت ابلاغی نیست بلکه توسط تیم مطالعاتی مجموعه تدوین و ارائه می شود.

20221227_204541

باغ کودکان آفتاب

 

زهرا ساداتی نژاد، موسس و مدیر باغ کودکان آفتاب کاشان است، این باغ با مساحت۵ هکتار فضای طبیعی ویژه کودکان ۳تا۱۲سال در مهر ماه سال ۹۵ فعالیت خود را آغاز کرده است ودارای فضاهایی مثل ، مزرعه سبزیجات، کاجستان، تپه ماسه بازی، سایت بازی های لاستیکی، برکه آب بازی، اجاق هیزمی، حوضچه گِل، نجاری، تاب تعادلی، کتابخانه، خانه حیوانات خانگی (بجز سگ) و… می باشد که در طول سال های فعالیت به مرور ایجاد شده و برای کودکان محیطی غنی را جهت بازی فراهم آورده است.

ساداتی نژاد که دانش آموخته ی روانشناسی است درباره ی دغدغه هایش برای تاسیس باغ کودکان این چنین می گوید :” زمانی که مشاور مدرسه بودم متوجه شدم بچه ها اصلا مدرسه را دوست ندارند. پسر ۹ ساله ی خودم هم با علاقه به مدرسه نمی رفت. دوست داشتم کاری کنم تا بچه ها احساس شان نسبت به مدرسه تغییر کند. یک روز اتقافی در فضای مجازی با مدارس طبیعت آشنا شدم و از سبک آموزش آن ها خوشم آمد. از حدود ۹ تا از این مدارس در شهرهای مختلف بازدید حضوری کردم و دوره های آموزشی لازم را گذراندم. ابتدا در مزرعه ای خارج از شهر کاشان با برگزاری اردوهای طبیعت محور فعالیتم را شروع کردم و بعد باغی را داخل شهر اجاره کردم و به صورت رسمی آغاز به کار کردم. من ایده های بازی در طبیعت را از مدارس طبیعت گرفتم اما در اصول رویکرد دینی را دنبال کردم چون برایم مهم بود که هویت دینی کودک هم باید در همین فضای آموزشی شکل بگیرد.”
اصول آموزشی باغ کودکان آفتاب کاشان بر یادگیری آزاد مبتنی است. کودکان خودشان از فضای غنی باغ استفاده می کنند، خانه می سازند، پل و مسیر عبور ایجاد می کنند و برای انجام فعالیت ها به صورت گروهی عمل می کنند. مثلا در برگزاری مراسمات دینی کودک فعال است نذری می پزد، پرچم و سربند درست می‌کند و به همراه دوستانش دسته عزاداری راه می اندازد.
کودکان اینجا صرفا دریافت کننده اطلاعات نیستند بلکه زمانی که برای شان سوالی ایجاد می شود به وسیله ی تسهیلگران مجرب باغ کودکان آفتاب به سمت جست و جو و کاوش سوق داده می‌شوند تا خودشان جواب هایشان را پیدا کنند.
باغ کودکان آفتاب ابزار مورد نیاز بازی، کسب تجربه ، کشف و شناختن نعمات الهی از طریق حواس و تفکر را برای کودک فراهم آورده است. برگزاری برنامه های دینی و ملی ،بهرمندی از تسهیلگران متعهد و متخصص و قرار دادن اصول آداب اسلامی در برنامه آموزشی این باغ را از مدارس طبیعت تجربه گرا متمایز کرده است و با استقبال بیشتر خانواده های مذهبی نیز روبرو شده است.

20221226_102946

باغ بازی

 

جمع کوچک مادرانه ای شان از مراسم های دعای ندبه دوران دانشجویی شکل گرفت. کمی بعد دغدغه تامین فضای طبیعی  بازی برای فرزندانشان باعث شد تا آنها تجربه حضور در پارک و اردوگاه را بدست بیاورند اما این مکان ها با محدودیت هایی که داشتند نمی گذاشتند کودکانشان آزادانه بازی کنند.

حمیده مهدیزاده ، ارشد مهندسی برق دارد اما دغدغه های تربیتی اش او را وارد مطالعات تخصصی حوزه علوم انسانی می کند. او بعد از مدتی تصمیم می گیرد بستری برای اجرایی کردن مطالعاتش در حوزه تربیت دینی فراهم کند. او اکنون مدیر باغ بازی در مشهد است.
باغ بازی به وسعت ۱۴۰۰ متر در منطقه سه راه فردوسی از سال ۹۴ فعالیت خود را به صورت رسمی آغاز کرده است. در این باغ کارگاه های مختلفی در حوزه ادبی هنری و … برای کودکان ۵ تا ۱۲ سال برگزار می شود:«در کارگاه های هنری تلاش می کنیم که بچه ها بتوانند مفاهیم انتزاعی را به وسیله هنر به دنیای عینی منتقل کنند. کارگاه نویسندگی نگاه حکمت آمیز به طبیعت را در کودک ایجاد می کند؛ ما معتقدیم کتاب و شعر، روح بچه ها را بزرگ و نگاه بچه ها را متعالی می کند. اینجا بچه ها در کنار دانش، مهارت افزایی هم دارند، با وسایل بازیافتی کاردستی و اسباب بازی می سازند. مثلا برای روز پدر کارت تبریک برای پدرها درست کردند و به خانه بردند.»

باغ بازی در نگاه اول شاید مانند بسیاری از مدارس طبیعت که درسال های اخیر در ایران توسعه پیدا کرده اند باشد اما خانم مهدی زاده معتقد است باغ بازی از نظر رویکرد و اهداف تفاوت های جدی با مدارس طبیعت دارد:«از منظر ما تعلیم و تربیت حول روابط انسانی است و طبیعت ابزاری برای شناخت است، غایت ما طبیعت نیست، پرورش انسان توحید محور است. ما در باغ بازی تسهیل‌گر نداریم، مربی داریم، مربی در نگاه ما معنادار، اثر گذار و محور کار است، مربی مانند تسهیل‌گر بستر را برای کشف و شکوفایی کودک فراهم می کند اما گاهی هم در فرایند یادگیری نشانه ها و کدهایی به کودک می دهد تا او راه را گم نکند.»
مهدی زاده مبانی تربیتی باغ بازی را بر پایه مطالعاتش در آثار اساتید تربیتی همچون استاد صفایی حائری و … استوار می داند. او در این باره می گوید :« مطالعات و تجربه های اجرایی ام خیلی طول کشید تا بدانم چه می خواهم، آن اوایل فقط می دانستم مدرسه طبیعت نیستم اما نمی دانستم چه هستم اما الان بعد از ۸ سال می دانم چه هستم و چه می‌خواهم. ما در باغ بازی به دنبال ایجاد یک خانواده ایم، یعنی تعداد بچه های محدود که بشود مبتنی بر روابط انسانی با آنها زندگی کرد و مفاهیم را در آن ها عمق بخشید. انتقال مفاهیم فرهنگی برای ما مهم است، اینکه آموزش ما مسئله محور باشد، از طرفی ساختن نیز برای ما مهم است، باید کودک بتواند آن چیزی که در ذهن دارد تبدیل به خروجی نماید.»

در باغ بازی بچه ها علاوه برخاک، آب و طبیعت بکر از نعمت وجود حیواناتی مثل مرغ و خروس ، بز ، بوقلمون و .. نیز برخوردارند خانم مهدی زاده در این باره معتقد است:«وجود حیوانات برای کودکان محرک خوبی جهت یادگیری بهتر است. مراقبت، آب و غذا دادن، دیدن رشد حیوانات، محصول گرفتن از آنها و … برای بچه ها جذابیت و یادگیری به همراه دارد؛ مثلا صبح ها بچه ها با ذوق و شوق برای برداشتن تخم مرغ ها به سمت لانه می‌روند و بعد برای بردن آن به خانه هایشان قرعه کشی می کنند.»

 

 

 

 

20221226_100013

موسسه تربیتی ازهار

«اینجا والدین و کودکان پا به پای هم رشد می‌کننداین شعار موسسه تربیتی بازی محور ازهار است که از سال۹۷ در شیراز فعالیت خود را آغاز کرده است. محبوبه افراسیابی، مادر جوانی که مدیر و موسس ازهار است، می گوید دوست داشتم موسسه ای تاسیس کنم که با مهد و پیش دبستانی فرق داشته باشد. ازهار را با نگاه بازی محوری راه اندازی کردم. ما آموزش برای کودکان نداریم بلکه فضایی فراهم کردیم تا کودک فقط بازی کند
کودکان در موسسه ازهار آزادانه بازی می کنند، هر وقت احساس نیاز کنند بدون هیچ مانعی می توانند کنار مادرشان باشند. باغچه، گل و گیاه، خاک و گِل، حیوانات خانگی مثل مرغ و خروس و حیاط موسسه را به یک محیط غنی برای بازی کودکان تبدیل کرده است. با وجود حیاط و فضای داخلی نسبتا بزرگ اما خبری از تاب و سرسره و اسباب بازی های معمول نیست و اینجا پر است از لوازم بازیافتی و چندبار مصرف تا کودک خودش بازی سازی کند. ساختار رسمی مهدکودک در موسسه ازهار بهم خورده است، کودکان روی دیوارها نقاشی می کشند، با خاک گِل درست می کنند و در قامت یک بنا دیوار می چینند. لباس رنگی و یا دست های گلی بچه های اینجا یک موضوع عادی برای مادران است.
محبوبه افراسیابی هدف از بازی کودکان را این گونه تشریح می کند هدف از بازی در اینجا کشف، تفکر و خردورزی است، اینکه کودک یک تجربه ی لذت بخش را کسب کند. ما فضایی را فراهم کرده ایم تا کودک در بازی به چرایی ها و چگونگی ها فکر کند. الگوی بازی نداریم تا خلاقیت کودک شکوفا شود. کودکان در بازی ها مهارت می آموزند تا در آینده کنار دانش، مهارت کافی هم داشته باشند اینجا کودکان لباس شستن، آَشپزی، بنایی، خیاطی، باغبانی و دیگر مشاغل را بازی می کند
.
خانم افراسیابی طبق تحقیقاتی که در حوزه آسیب شناسی مهد کودک ها داشته است. موسسه ازهار را مختص مادر و کودک تعریف می کند زیرا معتقد است کودک در زیر ۷سال نباید از مادر جدا شود و کارگاه های بازی مادر و کودک یکی از جذاب ترین برنامه های موسسه است.
برنامه های آموزشی ازهار به صورت دوره های ۶ماهه است و بجای ثبت نام کودک از خانواده ثبت نام به عمل می آورد زیرا ازهاری ها معتقدند همه ی خانواده باید در کنار هم رشد کنند و به همین دلیل برای پدران و مادران نیز کارگاه های آموزشی و تربیتی برگزار می شود.
 
این موسسه در ایام کرونا جهت حمایت از خانواده در حوزه بازی، کارگاه های آنلاین برگزار می کند و بسته های مختلف بازی محور برای کودکان در خانه طراحی و تولید می کند.